Να θυμάσαι πως
κάθε άνθρωπος με ειδικές ανάγκες είναι διαφορετικός κι ανεξάρτητα από το
χαρακτηρισμό που του προσάπτεται για την ευκολία των άλλων, παραμένει ένας
εντελώς «μοναδικός» άνθρωπος. Δεν υπάρχουν δύο όμοια καθυστερημένα παιδιά , ή
δύο κωφάλαλοι ενήλικες που να συμπεριφέρονται και να αντιδρούν με τον ίδιο
τρόπο.
Να θυμάσαι ότι οι άνθρωποι με
ειδικές ανάγκες είναι πρώτα άνθρωποι και κατά δεύτερο λόγο άτομα με ειδικές
ανάγκες. Έχουν λοιπόν το ίδιο δικαίωμα στην αυτοπραγμάτωση όπως και οποιοσδήποτε άλλος – με το δικό τους
ρυθμό , το δικό τους τρόπο και τα δικά τους μέσα. Μόνον οι ίδιοι μπορούν να
υποστούν την ανυπαρξία ή να «βρουν» τον εαυτό τους.
Να θυμάσαι πως
οι άνθρωποι με σωματικές ατέλειες έχουν τις ίδιες ανάγκες με εσένα, να αγαπούν
και να αγαπιούνται , να μαθαίνουν, να μοιράζονται, να αναπτύσσονται και να
βιώνουν , μέσα στον ίδιο κόσμο που ζεις και εσύ. Δεν έχουν ξεχωριστό κόσμο.
Υπάρχει μόνο ένας κόσμος.
Να θυμάσαι ότι
οι άνθρωποι με ειδικές ανάγκες έχουν το ίδιο δικαίωμα με σένα να σφάλουν , να
αποτύχουν, να υποφέρουν, να επικρίνουν, να κλάψουν, να καταραστούν, να
απελπιστούν. Το να τους προστατεύεις από τις εμπειρίες αυτές , σημαίνει ότι
τους εμποδίζεις να ζήσουν.
Να θυμάσαι πως μόνο οι
άνθρωποι με ειδικές ανάγκες μπορούν να σου δείξουν ή να σου πουν τι είναι
δυνατό για αυτούς. Εμείς που τους αγαπάμε πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και
συντονισμένοι παρατηρητές.
Να θυμάσαι πως
οι άνθρωποι με ειδικές ανάγκες πρέπει να ενεργήσουν μόνοι τους. Εμείς μπορούμε
να τους παράσχουμε τις εναλλακτικές λύσεις , τις δυνατότητες, τα απαραίτητα
μέσα – μόνο εκείνοι όμως μπορούν να τα βάλουν σε πράξη. Εμείς μπορούμε μόνο να
συμπαραστεκόμαστε σθεναρά , να είμαστε κοντά τους για να ενισχύουμε, να
ενθαρρύνουμε, να ελπίζουμε και να βοηθάμε όταν μπορούμε.
Να θυμάσαι πως
οι άνθρωποι με ειδικές ανάγκες , όμοια με εμάς, έχουν το δικαίωμα στη ζωή όπως
τη γνωρίζουμε. Οι ίδιοι πρέπει να αποφασίσουν να τη ζήσουν ολοκληρωμένα και
ειρηνικά, να χαρούν και να αγαπήσουν, με αυτό που είναι και αυτό που έχουν, ή
να σταθούν στην άκρη με απάθεια ,
περιμένοντας το θάνατο.
Να θυμάσαι πως οι άνθρωποι με
ειδικές ανάγκες , ανεξάρτητα από την έκταση της δυσλειτουργίας τους , έχουν μια
απεριόριστη δυνατότητα να γίνουν – όχι αυτό που θέλουμε εμείς, αλλά αυτό που
υπάρχει μέσα τους.
Να θυμάσαι πως
οι άνθρωποι με ειδικές ανάγκες πρέπει να βρουν το δικό τους τρόπο να κάνουν
πράγματα – πως το να τους επιβάλλουμε τα δικά μας πρότυπα είναι εξωπραγματικό ,
ακόμη και καταστρεπτικό. Υπάρχουν πολλοί τρόποι να δένεις τα παπούτσια, να
πίνεις από ένα ποτήρι, να πηγαίνεις στη στάση του λεωφορείου. Υπάρχουν πολλοί
τρόποι μάθησης και προσαρμογής. Εκείνοι πρέπει να βρουν τον καλύτερο για τον
εαυτό τους.
Να θυμάσαι πως
οι άνθρωποι με ειδικές ανάγκες χρειάζονται επίσης το κόσμο και τους άλλους για
να μάθουν. Όλη η μάθηση δεν πραγματοποιείται στο προστατευμένο περιβάλλον του
σπιτιού ή σε μια τάξη σχολείου , όπως πιστεύουν πολλοί. Ο κόσμος ολόκληρος
είναι ένα σχολείο . Όλοι οι άνθρωποι, δάσκαλοι. Δεν υπάρχει καμία εμπειρία που
να είναι ασήμαντη. Μέλημα μας είναι να ενεργούμε ανθρώπινα , με τους
συναισθηματικούς επιδέσμους έτοιμους πάντα μετά από μια αποτυχία, αλλά με
καινούργιους χάρτες στο χέρι για νέες περιπέτειες!
Να θυμάσαι πως
όλοι οι άνθρωποι με ειδικές ανάγκες έχουν το δικαίωμα της ειλικρίνειας σε σχέση
με τον εαυτό τους, με σένα και με τη κατάσταση τους. Το να είσαι ανειλικρινής
μαζί τους, είναι η χειρότερη ζημιά που μπορείς να τους κάνεις.
Η ειλικρίνεια
σχηματίζει τη μόνη στέρεη βάση πάνω στην οποία μπορεί να στηθεί η ανάπτυξη. Και
πάνω από όλα – να θυμάσαι πως οι άνθρωποι με ειδικές ανάγκες χρειάζονται το
καλύτερο εαυτό σου. Για να είναι οι ίδιοι ο εαυτός τους , να αναπτύσσονται, να
είναι ελεύθεροι, να μαθαίνουν, να αλλάζουν, να ωριμάζουν, να βιώνουν – πρέπει
εσύ να είσαι όλα αυτά.
Μπορείς να
διδάξεις μόνο ότι είσαι. Αν αναπτύσσεσαι, αν είσαι ελεύθερος να μαθαίνεις, να
αλλάζεις, να ωριμάζεις και να βιώνεις, θα δώσεις και σε αυτούς τη δυνατότητα να
κάνουν το ίδιο.
Από το βιβλίο
του Λεο Μπουσκάλια «Άτομα με ειδικές ανάγκες και οι γονείς τους» Εκδόσεις
Γλάρος 1993