Η αστρολογία στον Αρχαίο Κόσμο

Στα αρχαία χρόνια η παρατήρηση και ο υπολογισμός των κινήσεων των ουράνιων σωμάτων αποτελούσε κοινό γνωστικό αντικείμενο με τη παρατήρηση των επιδράσεων τους στο χαρακτήρα και στη ζωή των ανθρώπων, χωρίς δηλαδή να υπάρχει διαχωρισμός μεταξύ της σημερινής αστρονομίας και αστρολογίας.

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι φαίνεται πως βρήκαν σοβαρούς λόγους για να συσχετίσουν την αστρονομία με τη μουσική – τις αποκαλούσαν ¨αδελφές επιστήμες¨, ορισμός που αποδέχεται και ο Πλάτωνας- κάνοντας λόγο για τη περίφημη Αρμονία των Σφαιρών και περιγράφοντας με μουσικές κλίμακες και αριθμητικές αναλογίες την ουράνια αρμονία των πλανητών. 

 

Η βεβαιότητα των αρχαίων σοφών για την υπάρχουσα αναλογία μεταξύ της ουράνιας γεωμετρίας των πλανητών , του χαρακτήρα και της ζωής των ανθρώπων δεν ήταν προϊόν κάποιας άνωθεν αποκάλυψης ή θεωρητικής αοριστολογίας, αλλά μιας εμπειρικά επαληθευμένης γνώσης από πλήθος επιστημόνων και φιλοσόφων. 

Εκτός από ερμηνεία χαρακτήρων η αρχαία αστρολογική μελέτη εκτεινόταν σε διάφορους τομείς , όπως η εξωτερική φυσιογνωμία των ανθρώπων , οι προβλέψεις πολιτικο- στρατιωτικών γεγονότων, η μετεωρολογία, η καλλιέργεια της γης, η ιερή γεωγραφία , δηλαδή η εξωτερική και «εσωτερική» σχέση των τόπων της γης με ζώδια και πλανήτες του ουρανού.

Ο Ησίοδος στο «Έργα και Ημέρες» βασίστηκε σε παρατηρήσεις του ουρανού για να παραδώσει ένα οδηγό ρύθμισης των καλλιεργειών με βάση τις εποχές του έτους και την ανατολή, το μεσουράνημα και τη δύση αστερισμών όπως ο Σείριος, οι Πλειάδες και ο Ωρίων.

Ο Πλάτωνας και ο Πρόκλος δίδασκαν ότι οι φύλακες της ιδανικής πολιτείας πρέπει οπωσδήποτε να είναι μυημένοι στην αστρολογία και να γνωρίζουν άριστα τις ευνοϊκές περιόδους και συναστρίες των καλύτερων γεννήσεων, ο Ιπποκράτης λέγεται ότι συμβούλευε τους γιατρούς να μελετούν αστρολογία.

Η ορθή εκμάθηση και διδασκαλία της αστρολογίας απαιτούσε ανέκαθεν σε βάθος έρευνα και αυστηρό στατιστικό έλεγχο , όμως οι περισσότεροι αστρολόγοι ανά εποχή, ιδίως κατά τη περίοδο του Μεσαίωνα , τη χρησιμοποιούσαν και τη δίδασκαν με μη ορθολογικό τρόπο καθιστώντας την τέχνη επικίνδυνη.

Η έλλειψη ορθολογισμού, η γενίκευση και η δεισιδαιμονία  ήταν και οι αιτίες του αφορισμού της από το Διαφωτισμό ως αντιεπιστημονική και επικίνδυνη δοξασία. Η ουσία όμως είναι ότι η μακραίωνη παρατήρηση είχε πείσει τους αρχαίους σοφούς για τη σχέση μεταξύ Μακρόκοσμου και Μικρόκοσμου και πως τα επίγεια έχουν οπωσδήποτε σχέση ομοιοπάθειας με τα ουράνια, μεταβαλλόμενα ανάλογα με τους διαρκείς ανασχηματισμούς της ουράνιας γεωμετρίας και με τις απορροές των ουράνιων σωμάτων.

Εξάλλου η θεμελιώδης αρχή της ερμητικής φιλοσοφίας – η οποία αποδίδεται στον Ερμή τον Τρισμέγιστο είναι η κλασική ρήση «όπως πάνω έτσι και κάτω».    

Βιβλιογραφία: Αστρολογία και Εσωτερική Φιλοσοφία στον Όμηρο Κωνσταντίνος Γραβάνης Εκδόσεις Πύρινος Κόσμος 2011